ନୟାଗଡ ( ଆୱାଜ ମିଡ଼ିଆ ) – ମମତା ମହାପାତ୍ର : ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ। ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପୁରୀର ବାରମାସରେ ତେର ପର୍ବ ମଧ୍ୟରୁ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ହେଉଛି ରଥଯାତ୍ରାର ସର୍ବାନ୍ତିମ ଓ ସର୍ବାଧିକ ଭାବବିହ୍ୱଳ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏହା କେବଳ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ନୁହେଁ; ବରଂ ପ୍ରେମ, ଅଭିମାନ, କ୍ଷମା, ସମ୍ମାନ ଓ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ସମ୍ପର୍କର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦାର୍ଶନିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା।
ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଡ଼ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର ଓ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ସହ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରୁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ବିଜେ କରନ୍ତି। ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ ଭକ୍ତମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବୃନ୍ଦାବନ ଲୀଳାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହାରୁ ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମନରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅଭିମାନ ଜନ୍ମ ନିଏ। ଏହି ଅଭିମାନ ହିଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ତ ନୀତି ଓ ପରମ୍ପରାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ।
ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ କାଳରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ‘ହେରା ପଞ୍ଚମୀ’ ନୀତିରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆଶାନୁରୂପ ସାକ୍ଷାତ୍ ନ ମିଳିବାରୁ ସେ ରୋଷାନ୍ୱିତ ହୋଇ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥର ଏକ ଅଂଶ ଭାଙ୍ଗି ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରି ଆସନ୍ତି। ଏହା କୌଣସି କ୍ରୋଧର ପ୍ରକାଶ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନରେ ସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ନେହର ଆକାଂକ୍ଷାର ଦିବ୍ୟ ପ୍ରତୀକ।
ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା, ସୁନାବେଶ ଓ ଅଧରପଣା ପରେ ଆସେ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେର ପବିତ୍ର ଦିନ। ମହାପ୍ରଭୁ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ସିଂହଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରି ଦିଅନ୍ତି। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେବକମାନେ ନିବେଦନ କରନ୍ତି, ବଚନିକା ମାଧ୍ୟମରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ ରସମୟ ସଂଳାପ ହୁଏ। ଏହି ବଚନିକାରେ ହାସ୍ୟ, ପ୍ରେମ, ଅଭିମାନ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ଅପୂର୍ବ ସମନ୍ୱୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ଶେଷରେ ମହାପ୍ରଭୁ ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ରସଗୋଲା ନିବେଦନ କରନ୍ତି। ଏହି ରସଗୋଲା କେବଳ ଏକ ମିଠା ନୁହେଁ; ଏହା କ୍ଷମା, ପ୍ରେମ ଓ ସମ୍ପର୍କର ପୁନଃମିଳନର ପ୍ରତୀକ। ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ମାନ ତ୍ୟାଗ କରି ସିଂହଦ୍ୱାର ଖୋଲି ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ସ୍ୱାଗତ କରନ୍ତି। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେର ପରମ୍ପରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଭିମାନ ଆସିପାରେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରେମ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ କ୍ଷମା ହିଁ ସମସ୍ତ ବିରୋଧର ଶେଷ ସମାଧାନ। ଏହା ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନର ଆଦର୍ଶ ଉଦାହରଣ, ଯେଉଁଠାରେ ଅହଂକାର ନୁହେଁ, ବରଂ ପରସ୍ପର ସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ନେହ ସମ୍ପର୍କକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ।
ରସଗୋଲା ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହ୍ୟ ସହ ଅଭିନ୍ନ ଭାବେ ଜଡିତ। ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଦିନ ରସଗୋଲା ନିବେଦନ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରେମ, ଆତିଥ୍ୟ ଓ ସମ୍ମିଳନର ପ୍ରତୀକ ହୋଇ ରହିଛି।
ଆଜି ମଧ୍ୟ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେର ପବିତ୍ର ଅବସରରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ସମବେତ ହୋଇ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଦର୍ଶନ କରି ନିଜ ଜୀବନରେ ପ୍ରେମ, କ୍ଷମା, ତ୍ୟାଗ ଓ ସହନଶୀଳତାର ବାର୍ତ୍ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ଏହା ମାନବ ସମ୍ପର୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦର୍ଶନ। ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ। ଜୟ ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ।
